Tag Archief van: hersenbloedstroom

ME/cvs en duizeligheid of flauwvallen

ME/cvs en duizelig zijn of flauwvallen

/in , /door

Orthostatische intolerantie

Bij orthostatische intolerantie verergeren je symptomen als je vanuit een liggende positie gaat zitten of staan. 90% van de ME/cvs-patiënten heeft orthostatische intolerantie en kinderen en jongeren met ME/cvs hebben het zelfs nog vaker.

Geen oorzaak gevonden?

ME/cvs-patiënten krijgen vaak de verkeerde diagnose als zij last hebben van orthostatische intolerantie. Artsen kunnen vaak niets lichamelijks vinden wat kan verklaren waardoor patiënten regelmatig (bijna) flauwvallen. Ze stellen dan de diagnose Conversiestoornis of Psychogene Pseudo Syncope (PPS). Bij deze aandoeningen reageert je lichaam op psychische stress door bijvoorbeeld flauw te vallen. Dit is echter niet de juiste diagnose en de bijbehorende behandelingen zijn dan ook niet geschikt.

Afname hersenbloedstroom de oorzaak

Onderzoekers wilden kijken of er bij ME/cvs-patiënten een andere verklaring kan zijn voor het regelmatig (bijna) flauwvallen. Dit bleek zo te zijn. Er werd een abnormale afname van de hersenbloedstroom gezien als patiënten gingen staan. De oorzaak van het flauwvallen is dus niet psychisch, maar duidelijk lichamelijk.

Het stellen van de juiste diagnose

De juiste diagnose kan gesteld worden met een “extra craniële Doppler” bij een kanteltafeltest. Deze meting wordt niet vaak gebruikt, waardoor de juiste diagnose (Orthostatische intolerantie) wordt gemist.

Bij patiënten die regelmatig flauwvallen moet hiermee rekening worden gehouden. Een verkeerde diagnose zoals een gedragsstoornis of psychiatrische aandoening kan worden voorkomen door extracraniële Doppler-metingen vóór en aan het einde van de kanteling te doen. Dit kan ook helpen bij het vaststellen van de oorzaak van het flauwvallen.

Samenvatting: ME/cvs Vereniging
Deze studie maakt onderdeel uit van een speciale uitgave.
Lees hier de gehele (Engelstalige) studie van Linda van Campen en Frans Visser

Orthostatische symptomen bij ME/cvs en Long COVID

Orthostatische symptomen bij long COVID en ME/cvs

/in , /door

Tijdens de pandemie werd een grote internationale enquête gehouden onder volwassenen die aanhoudende symptomen hadden na een Covid-19 infectie. De 3 meest gerapporteerde symptomen daarin waren vermoeidheid, PEM en cognitieve problemen. Uit andere onderzoeken bleek ook dat orthostatische intolerantie en met name POTS al vlak na het begin van Long Covid ontstaan. Dit zijn ook allemaal belangrijke symptomen bij ME/cvs. Veel van de Long Covid patiënten voldoen na 6 maanden ziekte aan de criteria voor ME/cvs. Dit kan suggereren dat een infectie met SARS-Cov-2, net als infecties met SARS-Cov-1 en andere infectieziektes ME/cvs kunnen uitlokken.

Het onderzoek

De onderzoekers van Campen, Rowe en Visser hebben daarom een onderzoek gedaan waarin ME/cvs en Long Covid patiënten vergeleken werden. De auteurs onderzochten de orthostatische symptomen in het dagelijks leven en de reacties van hartslag en bloeddruk werden gemeten tijdens een kanteltafeltest. Ook hebben ze vergeleken hoe de hersenbloedstroom reageert als er orthostatische stress plaatsvindt.

De volgende patiëntengroepen werden vergeleken: 20 patiënten die zowel ME/cvs als POTS hebben, 20 ME/cvs patiënten die geen POTS hebben, 10 Long Covid patiënten en 10 gezonde controles. De patiënten werden gelinkt op leeftijd en geslacht. De ME/cvs patiënten voldeden aan de Fukuda, ICC en IOM criteria.

Alle deelnemers vulden vragenlijsten in over symptomen. Ze kregen dezelfde kanteltafeltest waarbij de hersenbloedstroom werd gemeten en de cardiale index.

Resultaten

Er waren geen significante verschillen in ME/cvs symptomen tussen long Covid patiënten en ME/cvs patiënten.

De long Covid patiënten ontwikkelden allemaal POTS tijdens de kanteling.

De afname van bloeddoorstroming in de hersenen en cardiale index verschilden niet tussen de 3 groepen patiënten.

De afname van de hersenbloedstroom was groter bij long Covid dan bij de ME/cvs patiënten, met een normale reactie van hartslag en bloeddruk.

Voordat de Long Covid patiënten ziek werden, waren zij allemaal fysiek erg actief. De orthostatische symptomen startten echter al vlak nadat zij ziek werden. Hierdoor is het erg onwaarschijnlijk dat de POTS werd veroorzaakt omdat zij gedeconditioneerd (fysiek niet fit) waren.

Conclusies

  • De symptomen van long COVID-19 zijn vergelijkbaar met die van ME/cvs-patiënten, evenals de reactie op kanteltafeltesten
  • De hersenbloedstroom en afname van de cardiale index tijdens het kantelen bleken bij long COVID ernstiger aangetast dan bij veel patiënten met ME/cvs
  • De gegevens en resultaten suggereren dat naast SARS-Cov-1, ook een infectie met SARS-Cov-2 een uitlokkende factor kan zijn voor het ontwikkelen van ME/cvs

Dit is een samenvatting van het onderzoek. De volledige (Engelstalige) publicatie kun je hier lezen.

Hersenbloedstroom is verminderd bij ME/cvs

Hersenbloedstroom blijft verminderd na test

/in , /door

Wanneer je gaat staan, zakt het bloed in je hoofd en romp naar je benen door de zwaartekracht. Normaal gesproken herstelt je lichaam dit meteen weer, binnen een paar seconden. Bij orthostatische intolerantie werkt dit niet goed. Je hebt er dan last van dat je niet goed de hoeveelheid bloed die naar je hoofd gaat op peil kunt houden. Als je gaat liggen, verdwijnen deze symptomen.

Samenvatting

  • De doorstroming van het bloed in de hersenen blijft abnormaal 5 minuten na de kanteltafeltest.
  • De afwijkingen in de bloeddoorstroming na de kanteling zijn niet afhankelijk van de hemodynamische resultaten en van end-tidal koolstofdioxide druk (= Kooldioxide gehalte aan het einde van je uitademing) tijdens de kanteltafeltest.
  • De afwijkingen in de bloeddoorstroming na de kanteltafeltest zijn het ernstigst bij de ernstiger zieke ME/cvs patiënten.

Symptomen orthostatische intolerantie

  • Duizeligheid, licht gevoel het hoofd
  • Flauwvallen, bijna flauwvallen, of blackouts
  • Hartkloppingen
  • Hoofdpijn
  • Zwakte
  • Hersenmist (‘brain fog’), oftewel problemen met concentratie en geheugen; het gevoel dat je hoofd niet goed werkt
  • Trillen, beven
  • Kortademigheid
  • Druk op de borst
  • Wazig zicht
  • Een rood-paarse verkleuring van de benen (acrocyanose; dit komt door bloedophoping de benen)
  • Sterke drang om te gaan zitten of liggen

In het dagelijks leven leren we echter trucjes aan om flauwvallen te voorkomen, zodat een kanteltafeltest of een actieve sta-test (NASA lean test) vaak nodig is om vast te stellen dat er sprake is van orthostatische intolerantie.

De auteurs hebben al meerdere studies gepubliceerd over orthostatische symptomen bij mensen met ME/cvs. Deze symptomen worden mogelijk veroorzaakt door een abnormale
afname van de bloedstroom in de hersenen. Dit werd in eerdere studies al aangetoond. Zij maken hierbij gebruik van een kanteltafeltest, waarbij zij allerlei metingen doen.

Eerdere resultaten

Al eerder onderzochten de auteurs bloeddoorstroming van de hersenen bij ME/cvs. Daarbij toonden zij al aan dat de hersenbloedstroom significant verminderd is bij 90% van de ME/cvs patiënten tijdens een 70 graden kanteltafeltest.

Hoe groter de afname in hersenbloedstroom, hoe hoger het aantal verschillende symptomen van orthostatische intolerantie bij ME/cvs.

Slechts 20 graden kantelen of een zittende test is al voldoende om een verminderde bloeddoorstroming in de hersenen waar te nemen.

Andere studies tonen aan dat orthostatische intolerantie een belangrijke bijdragende factor is aan ME/cvs symptomen en bijdraagt aan de afname van de hersenbloedstroom.

Het onderzoek

Het was nog onbekend hoe snel de bloeddoorstroming van de hersenen weer herstelt na overeind zitten en staan. Bij gezonde mensen herstelt dit zich binnen een minuut, maar bij mensen met ME/cvs stroomt het bloed slecht terug.

Resultaten

  • De doorstroming van het bloed in de hersenen blijft abnormaal 5 minuten na de kanteltafeltest.
  • De afwijkingen in de bloeddoorstroming na de kanteling zijn niet afhankelijk van de hemodynamische resultaten en van end-tidal koolstofdioxide druk (de hoeveelheid uitgeademde kooldioxide aan het einde van de uitademing) tijdens de kanteltafeltest.
  • De afwijkingen in de bloeddoorstroming na de kanteltafeltest zijn het ernstigst bij de ernstiger zieke ME/cvs patiënten.
  • Er waren geen verschillen tussen de patiënten met een normale hartslag en bloeddruk en de POTS patiënten
  • Er waren geen verschillen tussen patiënten met een normaal gehalte aan CO2 in het bloed en patiënten met hypocapnie (=verlaagd CO2 gehalte in het bloed, vaak door te snel of te diep ademhalen of hyperventilatie)
  • Bij milde ME/cvs nam de hersenbloedstroom af met 7%, bij matige ME/cvs met 16% en bij ernstige ME/cvs met 25%
  • Er werd wel een significant verschil aangetroffen van hoeveel de hersenbloedstroom afnam in de liggende test na afloop van de kanteling, bij milde, matige en ernstige
  • De cardiac index nam bij de patiënten significant af de test.
  • Na de kanteling keerde in liggende positie de cardiac index terug naar normaal bij alle patiënten.

Conclusie

Tijdens kanteltafeltesten neemt de hersenbloedstroom af bij ME/cvs patiënten. Er is geen volledig herstel naar normale waarden. Ook al komt de cardiale index wel weer terug naar de waarden van voor de test. Het vertraagde herstel was niet afhankelijk van de hemodynamische bevindingen en ook niet van de aan/afwezigheid van hypocapnie. Alleen de mate van de ernst van ME/cvs had invloed. Wij observeerden een significant langzamer herstel in de hersenbloedstroom bij de ernstigst
zieke ME/cvs patiënten.

Orthostatische stress (gaan zitten of gaan staan) veroorzaakt achteraf een afname van de hersenbloedstroom, waarbij de ernst van de ME/cvs de bloeddoorstroming van de hersenen sterk beïnvloedt. Hoe ernstiger de ME/cvs, hoe langer het herstel duurt. Dit resultaat heeft gevolgen voor de adviezen die worden gegeven over het energiemanagement na een orthostatische prikkel en ook op het advies om te gaan liggen na een orthostatische prikkel.

De originele onderzoekspaper van deze studie van Linda van Campen, Peter Rowe en Frans Visser vind je hier.

Bij 20 graden kantelen al minder bloed naar de hersenen

Bij 20 graden kantelen al minder bloed naar hersenen

/in , /door

Eerder onderzoek

In een eerdere studie van Linda van Campen et al, met 429 volwassenen met ME/CVS, die voldeden aan zowel de Fukuda als de Internationale Consensus Criteria, werd aangetoond dat 86% van de onderzochte ME/CVS patiënten symptomen had van orthostatische intolerantie* in het dagelijks leven.

Tijdens kanteltafeltesten, met een kanteling tot 70 graden en gedurende 30 minuten, had 90% hiervan een abnormale afname van de bloeddoorstroming naar de hersenen (CBF). Dit was gemeten met Doppleronderzoek, een techniek die gebruikmaakt van ultrasone golven of geluidsgolven om aandoeningen van de bloedvaten te onderzoeken.

Deze abnormale afname van de bloeddoorstroming naar de hersenen was niet alleen aanwezig bij ME/CVS patiënten met goed gedefinieerde afwijkingen in hartslag en bloeddruk tijdens kanteltafeltesten, zoals orthostatische hypotensie, postureel orthostatisch tachycardie syndroom (POTS) en syncope (flauwvallen). Deze abnormale afname van bloedstroom naar de hersenen was ook aanwezig bij ME/CVS patiënten met een normale reactie van hartslag en bloeddruk bij het rechtop gaan zitten of staan.

De gemiddelde afname van hersenbloedstroom van 26% in de hele groep proefpersonen met ME/CVS verschilde significant met de afname van 7% die bij de gezonde controle proefpersonen werd waargenomen toen ze dezelfde test ondergingen.

Het nieuwe onderzoek

De ernstigst zieke bedgebonden ME/CVS patiënten verdragen een standaard kanteltafeltest van 30 minuten naar een kanteling van 70 graden mogelijk niet.

Daarom onderzocht een nieuwe exploratieve studie of een kortere test van 15 minuten met een kleinere hellingshoek van 20 graden voldoende zou kunnen zijn om de afnames in hersenbloedstroom en slagvolume index/cardiale index uit te lokken bij ernstig zieke ME/CVS patiënten. Dit was al eens getest door Wyller et al bij 27 jongeren met ME/CVS, waarbij de jongeren met ME/CVS onderscheiden konden worden van de gezonde proefpersonen van hun leeftijd. Bij een exploratieve studie worden op een systematische manier gegevens verzameld en geanalyseerd in de hoop nieuwe verbanden te ontdekken of nieuwe feiten aan de weet te komen.

De ernst van de ziekte werd ingedeeld volgens de Internationale Consensus Criteria (ICC):

  • licht: tenminste 50% of meer afname van activiteiten niveau van voor de ziekte
  • matig: grotendeels huisgebonden
  • ernstig: grotendeels bedgebonden
  • zeer ernstig: bedgebonden en afhankelijk van hulp bij fysieke functies

In de periode van juni 2019 – april 2020 werden 19 ernstig zieke ME/CVS patiënten met orthostatische intolerantie klachten in het dagelijks leven bestudeerd: 18 vrouwen. Alle 19 ernstig zieke ME/CVS patiënten voldeden aan de criteria voor een abnormale afname van de bloedstroom naar de hersenen.

Conclusies

Het gebruikmaken van een minder intensieve 20 graden kanteltafeltest gedurende 15 minuten bij ernstig zieke ME/CVS patiënten resulteerde in een gemiddelde afname van hersenbloedstroom van 27%. Dit is vergelijkbaar met de gemiddelde afname die eerder werd vastgesteld bij minder ernstig zieke patiënten die werden bestudeerd tijdens een 30 minuten 70 graden kanteltafeltest.

Dit onderzoek is alleen gedaan met bedgebonden ME/CVS patiënten. Wat verder nog onderzocht moet worden:

  • Of deze hoek van 20 graden de hoek van 70 graden kan gaan vervangen wanneer minder ernstig zieke ME/CVS patiënten worden getest.
  • Het effect op gezonde proefpersonen.
  • Of verschillen in ernst van de ziekte ook leiden tot verschillen in afname van hersenbloedstroom.
  • Of een kortere kanteling van 20 graden minder post-exertionele malaise uitlokt dan een langere kanteling van 70 graden.

Deze studie toont aan dat een korte 15 minuten kanteling van 20 graden voldoende is om een klinisch significante afname in hersenbloedstroom uit te lokken bij patiënten met ernstige ME/CVS. 

Lees hier het hele artikel

Hersenbloedstroom is verminderd bij ME/cvs

Hersenbloedstroom is verminderd bij ME/cvs

/in , /door

Veel ME/cvs patiënten (maar niet alle) vertonen één of andere vorm van orthostatische intolerantie. Hierbij reageren hartslag en bloeddruk sterk op verandering van houding. Dit kan worden gemeten door het doen van een kanteltafeltest. Bij deze test word volgens een vast protocol de tafel gekanteld waarop de patiënt ligt, totdat de patiënt staat.

Het onderzoek

Aan deze studie deden 429 ME/cvs patiënten mee en 44 gezonde controle proefpersonen. Zij ondergingen gedurende 30 minuten testen op de kanteltafel. Tijdens het kantelen werden halverwege en aan het eind bij iedereen de bloeddruk, hartslag en bloeddoorstroming naar de hersenen gemeten. Er werd halverwege een mondelinge vragenlijst afgenomen om 15 symptomen van orthostatische intolerantie vast te leggen.

De bloedstroom naar de hersenen werd gemeten met een echotechniek (doppler) aan slagaders naar de hersenen. De snelheid waarmee het bloed naar de hersenen stroomt, werd genoteerd. Het is normaal dat deze iets afneemt wanneer je gaat staan.

Resultaten

  • 247 patiënten hadden een normale reactie van hartslag en bloeddruk op de kanteltafeltest
  • 62 patiënten hadden vertraagde orthostatische hypotensie (dOH)
  • 120 patiënten hadden het posturale orthostatische tachycardie syndroom (POTS).

De gezonde proefpersonen hadden aan het eind van de kanteling een verminderde hersenbloedstroom van 7%. De ME/cvs patiënten hadden hierbij gemiddeld een vermindering van 26%. De ME/cvs patiënten die een normale reactie van hartslag en bloeddruk hadden op de kanteltafeltest, hadden een verminderde hersenbloedstroom van 24%. Voor de dOH patiënten was dit 28% en voor de POTS patiënten 29%.

Statistisch berekend is 13% “normaal” (13% = 2 x de standaarddeviatie van de afname van de hersenbloedstroom van de gezonde controles).

Dit cijfer werd vervolgens vergeleken met de cijfers van de ME/cvs patiënten. Van de ME/cvs patiënten liet 82% van de groep met de normale reactie van hartslag en bloeddruk een abnormale vermindering zien van hersenbloedstroom, 98% van de dOH patiënten en 100% van de POTS patiënten.

Conclusies

De bloedstroom naar de hersenen is tijdens de kanteltafeltest verminderd bij ME/cvs patiënten met POTS, uitgestelde OH en zelfs bij de patiënten die een normale reactie vertoonden van hartslag en bloeddruk.

De studie toont aan dat orthostatische intolerantie symptomen verband houden met afname van hersenbloedstroom. Ook laat de meerderheid van de ME/cvs patiënten een abnormale afname zien van hersenbloedstroom tijdens het testen met orthostatische stress. Dit kan implicaties hebben voor de diagnose en behandeling van ME/cvs patiënten.

Het volledige (Engelstalige) artikel vind je hier.