Regeerakkoord 2026 zorg en sociale zekerheid: grote zorgen bij patiënten- en cliëntenorganisaties

Het regeerakkoord 2026 zorg en sociale zekerheid zorgt voor veel onrust bij patiënten- en cliëntenorganisaties. Patiëntenfederatie Nederland, Ieder(in) en MIND hebben samen en afzonderlijk hun zorgen uitgesproken. Zij erkennen dat het kabinet keuzes moet maken, maar waarschuwen dat de gevolgen van dit akkoord vooral neerkomen bij mensen met een chronische ziekte, een beperking of psychische kwetsbaarheid. Juist deze groepen hebben zorg en ondersteuning nodig om zelfstandig te kunnen leven.

Het regeerakkoord beschrijft hoe de nieuwe regering de komende jaren wil omgaan met zorg, inkomen en sociale zekerheid. Volgens de organisaties laat het akkoord zien dat betaalbaarheid belangrijker lijkt te worden dan toegankelijkheid. Daardoor dreigt de solidariteit in het zorgstelsel onder druk te komen staan.

Zorgkosten stijgen voor mensen die zorg nodig hebben

Een belangrijk punt in het regeerakkoord 2026 zorg en sociale zekerheid is de verhoging van het eigen risico. Het kabinet heeft aangekondigd 350 miljoen euro beschikbaar te stellen om chronisch zieken en mensen met een beperking hiervoor te compenseren. Volgens Ieder(in) en Patiëntenfederatie Nederland is dit bedrag echter onvoldoende. Niet iedereen in deze grote groep kan hiermee echt worden gecompenseerd.

Mensen met een chronische ziekte of beperking maken vaak ieder jaar het volledige eigen risico op. Voor hen betekent een verhoging direct hogere vaste kosten. Als de compensatie niet volledig is, moeten zij deze kosten zelf betalen. Dat kan leiden tot moeilijke keuzes, zoals het uitstellen van zorg of het besparen op andere noodzakelijke uitgaven zoals voeding of energie.

Bezuinigingen op zorg en ondersteuning raken mensen met een beperking hard

Naast het hogere eigen risico bevat het regeerakkoord meerdere voorstellen die leiden tot bezuinigingen op zorg en ondersteuning. Volgens Ieder(in) zorgen deze plannen ervoor dat mensen met een beperking meer kosten krijgen en minder zekerheid over hun inkomen en ondersteuning.

Zo verdwijnt vanaf 2028 de regeling voor aftrek van specifieke zorgkosten bij de inkomstenbelasting. Dit betekent dat mensen hun extra zorgkosten niet langer fiscaal kunnen aftrekken. Deze maatregel levert de overheid jaarlijks honderden miljoenen euro’s op, maar raakt juist mensen die structureel hoge zorgkosten hebben.

Ook wordt er bijna één miljard euro bezuinigd op de Wet langdurige zorg (Wlz). Deze wet is bedoeld voor mensen die intensieve en langdurige zorg nodig hebben. De exacte gevolgen zijn nog niet volledig uitgewerkt, maar duidelijk is dat deze bezuiniging leidt tot onzekerheid bij mensen die afhankelijk zijn van langdurige ondersteuning.

Daarnaast wordt huishoudelijke hulp als maatwerkvoorziening geschrapt vanaf 2029. Hoewel het kabinet zegt dat gemeenten blijven helpen als mensen echt niet zelf hulp kunnen regelen, is onduidelijk hoe dit in de praktijk wordt ingevuld. Voor veel mensen met een beperking of ernstige ziekte is huishoudelijke hulp geen luxe, maar een noodzakelijke vorm van ondersteuning om zelfstandig te kunnen blijven wonen.

Minder inkomenszekerheid bij arbeidsongeschiktheid

Ook op het gebied van inkomen zijn er zorgelijke plannen. Vanaf 2030 krijgen mensen die volledig arbeidsongeschikt worden een lagere uitkering. De huidige regeling voor volledig en duurzaam arbeidsongeschikten wordt afgeschaft. Dit betekent dat mensen die niet meer kunnen werken, minder financiële zekerheid hebben dan nu.

Voor mensen met een beperking of ernstige ziekte kan dit grote gevolgen hebben. Zij hebben vaak al hogere kosten en minder mogelijkheden om inkomen aan te vullen. Minder inkomenszekerheid vergroot het risico op armoede en sociale uitsluiting.

Daarnaast wordt in het regeerakkoord een eigen bijdrage voor wijkverpleging voorgesteld. Ook eerdere plannen voor hogere eigen bijdragen, zoals in de jeugdhulp, worden niet teruggedraaid. Hierdoor stapelen de kosten zich op voor gezinnen en mensen die meerdere vormen van zorg nodig hebben.

Compensatie via gemeenten zorgt voor ongelijkheid

Het kabinet wil een deel van de extra kosten compenseren via gemeenten. Volgens Patiëntenfederatie Nederland, Ieder(in) en MIND is dit een groot risico. Gemeenten hebben verschillende regels en budgetten, waardoor ondersteuning per gemeente kan verschillen.

Dit betekent dat mensen met dezelfde zorgbehoefte in de ene gemeente beter geholpen kunnen worden dan in een andere. Dat zorgt voor ongelijkheid en onzekerheid. Bovendien moeten mensen vaak ingewikkelde aanvragen doen om hulp te krijgen. Voor mensen met weinig energie of mentale klachten is dit een extra belasting.

De organisaties waarschuwen dat compensatie alleen werkt als deze eenvoudig, landelijk gelijk en voldoende is.

VN-verdrag Handicap wordt onvoldoende waargemaakt

Ieder(in) wijst erop dat het regeerakkoord wel verwijst naar het VN-verdrag Handicap, maar dat de plannen hier niet bij aansluiten. Het verdrag gaat uit van gelijke rechten en gelijke toegang tot zorg, wonen en werk. Bezuinigingen op ondersteuning en hogere eigen bijdragen staan hier volgens Ieder(in) haaks op.

Ook op het gebied van wonen zijn er zorgen. Door minder strenge bouwregels bestaat het risico dat nieuwe woningen niet toegankelijk zijn. Dit vergroot de woningnood voor mensen met een beperking, die vaak aangewezen zijn op aangepaste woningen.

Positieve punten, maar niet genoeg voor kwetsbare groepen

Patiëntenfederatie Nederland ziet ook positieve elementen in het regeerakkoord 2026 zorg en sociale zekerheid, zoals aandacht voor preventie en kwaliteit van zorg. Deze plannen kunnen op lange termijn bijdragen aan een gezonder Nederland.

Tegelijk benadrukt de federatie dat preventie geen oplossing is voor mensen die al ziek zijn. Voor hen is goede, toegankelijke en betaalbare zorg nu nodig. Als die zorg duurder of moeilijker bereikbaar wordt, neemt de ongelijkheid toe.

Oproep aan de politiek: zet de mens centraal

In hun gezamenlijke statement roepen Patiëntenfederatie Nederland, Ieder(in) en MIND de politiek op om de gevolgen van het regeerakkoord serieus te nemen. Zij vragen om aanpassingen die voorkomen dat mensen met een chronische ziekte, een beperking of psychische kwetsbaarheid verder in de knel komen.

Zorg en sociale zekerheid moeten mensen ondersteunen, niet onder druk zetten. Alleen door patiënten en cliënten actief te betrekken bij beleid kan het regeerakkoord 2026 zorg en sociale zekerheid bijdragen aan een samenleving waarin iedereen mee kan doen.

De berichten hierover waarop dit artikel gebaseerd is: IederIn, Patientenfederatie Nederland en Mind

De ME/cvs Vereniging volgt deze ontwikkelingen mee en zullen ook proberen onze inbreng hieraan door te geven. Help jij ons helpen ME/cvs niet te vergeten? Dit kan door lid te worden of door een donatie te doen of ons team te ondersteunen als vrijwilliger.